Solana Token Rugpull İşaretleri (Yatırım Öncesi 8 Kontrol)

Solana memecoin scenesinde projelerin %60-70'i rugpull olarak biter. Pump.fun'da graduate olamadan likidite çekilir, Raydium'da pool sahipleri LP token'larını satar, holder elde tutkal kalır. Yatırım öncesi 90 saniyelik tarama bu durumu önceden görmenin tek pratik yolu.

Bu rehber kimin için

Pump.fun veya Raydium'da yeni token'a göz atan biri için. Solana ekosistemini biraz tanıyorsun, Solscan'i açabiliyorsun, "iyi proje neye benzer" sorusunun cevabını arıyorsun. 8 kontrolü sırasıyla yapacağız. Hiçbiri 30 saniyeden uzun sürmüyor.

1. Mint authority — kalıcı revoke edilmiş mi

Token'ın mint authority'si açıksa, sahip istediği zaman supply'ı sulandırabilir. Sağlıklı bir token için Solscan'de mint authority alanı "None" olmalı. Hâlâ bir wallet adresi gözüküyorsa risk yüksek. Sahibin bu yetkiyi Solana mint authority kaldırma aracı ile kapatması gerekir; işlem geri dönüşsüz.

2. Freeze authority — bireysel cüzdan dondurma riski

Freeze authority açık olan token'ı sahip istediği an cüzdan bazında dondurabilir. Senin token'ın da dondurulabilir, satamazsın. Solscan'de freeze authority alanı yine "None" görmek istiyorsun. Freeze authority kaldırma aracı bunu kapatıyor. İstisna: regülasyon gereği freeze tutan stable veya whitelist token'lar.

3. LP — lock veya burn edilmiş mi

Likidite havuzu (LP token'ları) projenin en kritik tek noktası. LP burn edilmemişse veya lock edilmemişse, sahip pool'a yatırdığı SOL'u 5 dakikada çekebilir, token değeri sıfıra iner. Raydium'da pool detayına bak: LP token deployer cüzdanında mı, yoksa burn adresine veya lock kontratına mı gönderilmiş? Solana token rehberleri altında detaylı LP burn vs lock karşılaştırması var.

4. Top 10 holder yüzdesi

Solscan'de holder listesinde ilk 10 cüzdanın supply'ın ne kadarını tuttuğuna bak. %30'dan az: sağlıklı. %30-50: izle. %50+: risk yüksek. %70+: insider concentration; tek satış token'ı çökertir. Birden fazla "fresh wallet" (sadece bu token'la etkileşmiş) varsa, deployer'ın kendisinin holder gibi görünmesi muhtemel.

5. Deployer cüzdan geçmişi

Mint authority'yi açık tutan veya yakın zamanda revoke eden cüzdana Solscan'de bak. Geçmiş tx'lerinde başka token launch'ları var mı? Hepsi 1-2 hafta sonra dump edilmiş ve cüzdan boşaltılmış mı? Tekrarlayan pattern ciddi rugpull geçmişi gösterir. Yeni cüzdan (1 haftadan az tx geçmişi) ile gelen token'lar da risk taşır.

6. Volume — gerçek mi sahte mi

Trade history'ye DexScreener veya Birdeye üzerinden bak. Volume'u oluşturan tx'lerin %60+'ı aynı 5-10 cüzdandan geliyorsa, volume büyük olasılıkla bot tarafından üretiliyor. Gerçek volume yüzlerce farklı cüzdandan organic. Sahte volume listing'lerden geçici görünürlük sağlar ama altında talep yok. Token holder analizi aracı ile holder/işlem hacmi oranını çıkarabilirsin.

7. Metadata — immutable mi

Update authority açık token'da sahip istediği zaman name, symbol, image, ve URI alanlarını değiştirebilir. Yatırım yaptığın şey görünüş itibariyle başka bir token'a dönüşebilir. Solscan'de metadata bölümünde "Is Mutable: false" görmek istiyorsun. Mutable kalmış metadata projenin henüz finalize olmadığını gösterir.

8. Bonding curve veya AMM — hangi aşamada

Pump.fun'da hâlâ bonding curve'de mi, yoksa graduate olup Raydium'a geçti mi? Bonding curve'deyken risk daha yüksek (sahip 85 SOL'u almadan token sıfırlanmaz, ama graduate olursa LP açılır ve davranış değişir). Graduate olduktan sonra LP burn/lock kontrolü kritik (madde 3'e dön).

Ne zaman pas geçilir

Bu 8 maddenin 3'ü kırmızı çıkıyorsa pas geç. 1-2'si dikkat çekiyorsa giriş büyüklüğünü düşür. Hepsi yeşil çıksa bile %100 garanti yok; bu kontroller riski azaltır, sıfırlamaz.

Bu kontrolleri otomatize etmek

Manuel kontrol her token için 90 saniye. Günde 20 token bakıyorsan otomatik araç gerekir. Solana token snapshot aracı ilk 6 maddeyi tek formdan çıkarır. Solana token oluşturucu ile kendi token'ını oluşturuyorsan, launch öncesi bu listeyi kendi projende uygula. Yatırımcılar aynı taramayı yapacak. Daha fazla rehber için Solana etiket sayfası'na bak.