Airdrop theo snapshot trên Solana: lọc danh sách và gửi

Airdrop mở cho ai cũng vào nhận được là bữa buffet cho các farm bot: kết nối ví, điền form, bấm nhận, bán tháo. Airdrop theo snapshot lật ngược cách làm đó. Bạn chốt danh sách holder tại một thời điểm, lọc bớt những ví không nên có mặt, rồi đẩy token thẳng vào các ví trong danh sách. Người nhận không phải ký, không phải bấm nhận, cũng không cần SOL.

Đây là hướng dẫn cho phía gửi. Nếu cần biết airdrop là gì và người nhận phải cẩn thận điều gì, hãy đọc trước bài airdrop crypto là gì và cách hoạt động. Phần dưới đi hết sáu bước của một đợt airdrop theo snapshot, từ lúc chọn thời điểm tới lúc báo cáo kết quả.

Airdrop theo snapshot là gì và nên chụp snapshot lúc nào?

Snapshot là bản ghi ai đang giữ token nào, bao nhiêu, tại một thời điểm. Cứ hình dung một tấm ảnh: ai có mặt trong ảnh thì vào danh sách, ai mua sau khi màn trập bấm xuống thì không. Nhiều đợt phân phối dùng snapshot để chốt người đủ điều kiện rồi để họ tự vào nhận. Hướng dẫn này làm khác: gửi token thẳng tới các ví trong danh sách.

Trên thực tế, thời điểm snapshot chính là lúc bạn bấm quét. Công cụ Snapshot holder đọc danh sách holder đúng như lúc nó chạy, và không có tùy chọn quay về một ngày hay một thời điểm trước đó. Kết quả ghi thời điểm được tạo, cả trên trang lẫn trong file xuất ra. Đó là thời điểm bạn công bố sau này. Chạy lại ngay sau đó có thể trả về đúng kết quả cũ.

Đừng báo trước giờ chụp snapshot. Vừa báo là người ta mua vội hoặc chuyển số dư qua lại giữa các ví để chen vào danh sách, rồi bạn lại phải lọc chính thứ mình gây ra. Cứ chụp lặng lẽ, xong rồi mới công bố đã chụp lúc nào.

Cần chuẩn bị gì trước khi bắt đầu?

• Token sẽ phát, đã tạo xong và nằm trong ví dùng để gửi. Nếu chưa có, công cụ Tạo token làm việc đó mà không cần viết code; từng bước có trong bài hướng dẫn tạo token Solana từng bước.
• SOL trong ví gửi. Bạn trả phí mạng, và với mỗi người nhận chưa có tài khoản cho token này, bạn trả thêm tiền cọc cho tài khoản mới đó. Tài liệu Solana về tạo tài khoản token giải thích rằng người gửi có thể trả thay người nhận, và khoản cọc này được hoàn lại khi tài khoản bị đóng.
• Một quy tắc đủ điều kiện viết sẵn, chốt trước khi nhìn danh sách. Đặt quy tắc sau khi đã thấy danh sách là mở cửa cho sự thiên vị lọt vào.
• Chỉ mainnet. Các công cụ của j.tools chỉ chạy trên mainnet. Cách tập dượt nằm ở bước 5.

Bước 1: viết ra quy tắc ai đủ điều kiện

Trước khi chụp, hãy quyết định ai được nhận. Có ba mô hình hay gặp.

• Chỉ cần giữ: mọi ví giữ trên một mức số dư tối thiểu. Đơn giản nhất, nhưng cũng dễ bị tài khoản giả cày nhất.
• Giữ và còn hoạt động: holder vẫn đang giao dịch. Snapshot holder cho thấy tuổi ví chứ không cho thấy hoạt động gần đây; lịch sử giao dịch của từng ví phải xem trong Wallet Scope.
• Stake hoặc cấp thanh khoản: holder đã stake token hoặc bỏ vào pool thanh khoản. Đây là nhóm chất lượng nhất, nhưng cần dữ liệu nằm ngoài danh sách holder của một token, vì vị thế thanh khoản được giữ dưới dạng một token khác hoặc một vị thế riêng.

Khi phân vân, hãy tự hỏi: “Nếu không có airdrop, ví này có tồn tại không?” Những ví trả lời được là có mới là cộng đồng thật của bạn.

Bước 2: lấy danh sách holder bằng Snapshot holder

Dán địa chỉ mint của token vào công cụ Snapshot holder, hoặc chọn token có sẵn trong ví, rồi chọn độ sâu: Top 100, 500, 1.000, 5.000 hoặc 10.000 holder. Hãy chọn đủ sâu để phủ hết các ví có số dư trên mức tối thiểu. Bạn cần kết nối ví để chạy, nhưng không phải ký gì.

Mỗi dòng là một ví, không phải một tài khoản token: ví nào giữ token ở nhiều tài khoản thì được cộng gộp thành một dòng. Mỗi dòng có số dư, tỷ lệ trên tổng cung, tuổi ví và nhãn. Riêng 1.000 dòng đầu còn được tự điền số dư SOL và USDC, không cần bật gì. Một ví không có SOL chỉ là tín hiệu, chưa phải bằng chứng.

Nhãn gợi ý trước những dòng cần loại: Thanh khoản (tài khoản của chương trình pool đã biết), CEX (ví sàn mà công cụ nhận ra), Đốt (địa chỉ đốt), Hợp đồng (holder là một chương trình khác) và Dev (ví tạo token mà công cụ xác định được). Ngoài ra còn có Cá voi, Ví mới và Top N.

Với token rất lớn, lượt quét có thể dừng trước khi đọc hết và ghi rõ kết quả chỉ là một phần. Sau đó bấm Xuất Excel để lấy file Excel chứa đúng những dòng đang hiện trên màn hình. Giữ nguyên file đầu tiên này và làm việc trên bản sao.

Bước 3: lọc danh sách thô

Snapshot chưa phải danh sách gửi. Những tài khoản mà bài cách đọc phân bổ holder của token Solana loại ra trước khi tính nhóm ví lớn nhất cũng phải bị loại đầu tiên ở đây.

• Holder là chương trình: pool, kho và hợp đồng khóa token (nhãn Thanh khoản, Hợp đồng, Đốt). Phía sau chúng không có người nào.
• Ví sàn: token gửi tới đó nằm trong tay sàn lưu ký, và sàn quyết định chuyện gì xảy ra với nó. Nhãn CEX chỉ phủ những ví sàn mà công cụ biết, nên dòng lớn nào không có nhãn thì tự kiểm tra trên explorer.
• Ví đội ngũ, ví ngân quỹ và dòng Dev. Không có lý do gì để airdrop cho chính mình.
• Số dư dưới mức tối thiểu. Tự đặt ngưỡng. Mỗi người nhận mới tốn của bạn một khoản cọc tài khoản, và một số dư tí hon có thể là ví bỏ hoang hoặc ví farm.

Các dấu hiệu tài khoản giả dưới đây chỉ là lý do để xem lại lần nữa, chưa đủ để kết luận.

• Nhãn Ví mới hoặc tuổi ví thấp. Tuổi ví tính từ giao dịch on-chain đầu tiên; ví dưới 30 ngày tuổi mang nhãn Ví mới, còn ví giao dịch rất dày thì hiện là ví lâu năm, không kèm ngày. Trang chỉ lọc được theo tìm kiếm, sắp xếp và số dư SOL tối thiểu, nên lọc theo tuổi phải làm trong file xuất.
• Liên kết trên bản đồ. Chế độ xem bản đồ vẽ ai đã nạp tiền cho ai giữa các holder và gom các ví liên kết thành cụm.
• Cùng một nguồn nạp tiền. Wallet Scope để phân tích ví lần ra ai đã nạp tiền cho từng ví, gom các ví chung nguồn thành cụm và để riêng những ví nhận tiền từ sàn. Cách đọc dấu vết dòng tiền như vậy có trong bài cách kiểm tra token bị bundle trên Solana.

Không có bộ lọc tài khoản giả nào hoàn hảo. Mục tiêu là khiến việc dựng farm tốn hơn phần thưởng nhận về. Lọc quá tay thì holder thật cũng bị loại theo.

Bước 4: quyết định mỗi ví nhận bao nhiêu

Có bốn mô hình, và chỗ khác nhau nằm ở cách gửi: công cụ Gửi hàng loạt chỉ đọc địa chỉ, còn số lượng được đặt trên trang của công cụ.

Mô hình	Cách hoạt động	Gửi bằng Gửi hàng loạt thế nào
Đồng đều	Mọi ví đủ điều kiện nhận như nhau	Chạy một lần ở chế độ Chia đều
Theo bậc	Chia các khoảng số dư, khoảng cao nhận nhiều hơn	Mỗi bậc chạy một lần, lần nào cũng dùng Chia đều
Tỷ lệ	Theo số dư của từng holder	Gõ tay số lượng từng dòng, chỉ thực tế với danh sách ngắn
Căn bậc hai	Theo căn bậc hai của số dư, làm nhẹ sức nặng của cá voi	Gõ tay từng dòng như mô hình tỷ lệ, dành cho danh sách ngắn

Trước khi chia tổng cho số ví, hãy kiểm tra lại một lần. Người nhận không trả gì cả, nên câu cần hỏi là số token mỗi ví nhận có ý nghĩa gì với một holder hay không. Nếu không, nâng mức tối thiểu hoặc đổi mô hình.

Bước 5: gửi bằng công cụ Gửi hàng loạt

Công cụ Gửi hàng loạt nhận danh sách người nhận bằng cách dán, hoặc từ file CSV, TXT, JSON hay TSV. File Excel mà Snapshot holder xuất ra không nhập thẳng được: hãy sao chép cột ví trong bảng tính rồi dán vào, hoặc lưu riêng cột đó thành CSV.

Dòng địa chỉ sai, dòng trùng và dòng là địa chỉ của chính bạn đều được đánh dấu, và việc gửi chờ tới khi bạn bấm Dọn lại danh sách. Số lượng được đặt ở đây: chế độ Chia đều chia tổng ra bằng nhau, còn dòng nào bạn gõ tay số lượng thì giữ nguyên số đó.

Công cụ gửi được SOL lẫn token, kể cả Token-2022. Người nhận chưa có tài khoản token thì tài khoản đó được tạo ngay trong lần gửi, và bạn là người trả. Trước khi ký, phần tóm tắt hiện phí nền tảng, phí mạng, tiền cọc cho tài khoản của người nhận mới và tổng số rời khỏi ví. Nếu ví không đủ cho một lần gửi token, việc gửi bị chặn kèm con số còn thiếu.

Rồi bạn xác nhận đúng một lần. Ví của bạn ký một giao dịch duy nhất để nạp tiền cho một ví gửi dùng một lần, được tạo ngay trong tab trình duyệt. Ví đó gửi hết các lô rồi trả phần còn lại về cho bạn.

Hãy để tab mở tới khi xong. Nếu tab lỡ đóng, vài phút sau mở lại công cụ trên cùng trình duyệt: phần còn lại sẽ về ví, nhưng những dòng chưa gửi không tự đi tiếp. Riêng token Token-2022 có phí chuyển hoặc transfer hook thì không đi đường này mà cần xác nhận từng giao dịch.

Phí nền tảng chỉ tính cho những người nhận mà lệnh chuyển thực sự tới nơi. Công cụ tự xếp nhiều lệnh chuyển vào mỗi giao dịch và tự chia danh sách. Dù vậy, danh sách dài nên gửi thành từng đợt dễ kiểm tra, ví dụ mỗi bậc một đợt.

Trước lần gửi thật, hãy gửi thử một đợt ngắn tới vài địa chỉ do bạn nắm. Phần tóm tắt cho thấy chi phí trước khi ký. Muốn diễn tập trên devnet thì làm bên ngoài j.tools, bằng Solana CLI và SOL thử nghiệm.

Bước 6: kiểm tra kết quả và công bố

Mỗi dòng người nhận hiện trạng thái và một liên kết Solscan. Nút Chạy lại dòng lỗi chỉ gửi lại các dòng hỏng và cũng chỉ tính phí cho phần tới nơi. Khi xong, bấm Tải biên nhận CSV để lưu lại. Dòng nào vẫn lỗi thì ghi thẳng vào báo cáo, đừng giấu.

Thông báo cho một đợt airdrop theo snapshot nên có:

• Thời điểm snapshot mà công cụ hiển thị.
• Quy tắc đủ điều kiện, nguyên văn từng chữ.
• Từng bộ lọc đã áp dụng và số ví mỗi bộ lọc loại ra.
• Tổng số đã gửi và số ví nhận cuối cùng.
• Vài liên kết giao dịch tiêu biểu.
• Cách để một holder nghĩ mình bị sót liên hệ với bạn.

Sẽ có người nhận không thấy token ngay, vì ví có thể ẩn token lạ khi nghi là spam. Hãy chỉ họ tới bài token Solana không hiện trong ví Phantom, trong đó có cách tìm token theo địa chỉ.

Những lỗi hay gặp khi làm airdrop theo snapshot

• Báo trước giờ snapshot. Danh sách phình ra vì chính những tài khoản giả mà sau đó bạn phải lọc.
• Để sót ví sàn và pool trong danh sách. Token rơi vào tay sàn hoặc kho dự trữ chung của pool, không tới được người nào.
• Chỉ tính phí mạng vào ngân sách. Nếu token còn mới với người nhận, khoản lớn hơn lại là tiền cọc cho các tài khoản mới. Nếu bạn airdrop chính token họ đang giữ thì tài khoản đã có sẵn, không cần cọc.
• Đóng tab giữa chừng. Phần còn lại quay về, nhưng các dòng chưa gửi thì nằm yên.
• Không tính trước chuyện phần dư. Token chưa giao được vẫn nằm trong ví bạn: gửi lại, cất vào ngân quỹ, hoặc đốt bằng công cụ Đốt token. Ý nghĩa của việc đốt có trong bài cách đốt token trên Solana.

Câu hỏi thường gặp về airdrop theo snapshot

Bài này có hướng dẫn cách nhận airdrop không?

Không. Bài này dành cho phía gửi. Trong airdrop gửi thẳng, người nhận không phải ký gì. Một đường link nhận thưởng gửi tới qua tin nhắn riêng, bình luận hay quảng cáo rồi đòi kết nối ví là kiểu lừa drainer quen thuộc. Phía người nhận được nói trong bài airdrop crypto là gì và cách nhận biết.

Người nhận có cần SOL không?

Không. Người gửi trả tiền cọc cho mọi tài khoản người nhận chưa tồn tại. Khoản cọc này được hoàn về địa chỉ mà lệnh đóng tài khoản chỉ định, chứ không tự động quay về người đã trả ban đầu.

Có chụp snapshot cho một ngày trong quá khứ được không?

Với Snapshot holder thì không, vì công cụ đọc holder đúng như lúc nó chạy. Hãy chọn thời điểm, chạy đúng lúc đó, rồi giữ file xuất cùng thời điểm hiển thị. Với airdrop theo snapshot, đó là giờ bạn công bố.

Có cần holder cho phép thì mới airdrop được không?

Không. Ai cũng gửi được token tới bất kỳ địa chỉ nào. Nhiều người nhận sẽ lờ đi, và một số ví sẽ ẩn nó như spam, nên một danh sách nhỏ, chọn kỹ thường hiệu quả hơn một danh sách khổng lồ.

Cách này có dùng được với token Token-2022 không?

Được. Cả hai công cụ đều đọc và gửi token Token-2022. Với phí chuyển, mỗi ví nhận ít hơn số đã gửi: khoản phí bị giữ lại trong tài khoản của người nhận, theo tài liệu Solana về phí chuyển, và công cụ Gửi hàng loạt không cộng thêm khoản đó vào. Những token này cần xác nhận từng giao dịch. Chi tiết có trong bài token có thuế trên Solana là gì.

Phần việc thật của một đợt airdrop theo snapshot là danh sách. Danh sách đúng rồi thì khâu gửi là phần dễ.