Chi phí airdrop trên Solana: trả cho gì, giảm ra sao
Chi phí airdrop trên Solana gồm tiền cọc tài khoản token mới, phí mạng theo giao dịch và phí nền tảng theo người nhận. Khoản nào giảm được và giảm thế nào.
Người nhận một đợt airdrop không ký gì và không trả gì. Toàn bộ chi phí airdrop nằm ở phía người gửi. Khoản lớn nhất trên hóa đơn thường đến từ một quy tắc của mạng hơn là từ phí công cụ: mỗi tài khoản token mà đợt airdrop phải mở mới đều cần một khoản tiền cọc.
Bài này tách chi phí airdrop thành ba khoản và chỉ ra khoản nào người gửi giảm được. Chúng tôi cố ý không ghi con số nào. Tiền cọc do mạng quy định và đã từng thay đổi, còn con số thật hiện trong bảng tóm tắt của công cụ trước khi bạn ký. Airdrop là gì và trông ra sao ở phía người nhận thì có trong bài airdrop crypto là gì và cách nhận biết.
Chi phí airdrop: câu trả lời ngắn
Đợt airdrop tốn ít nhất là đợt mở ít tài khoản token mới nhất, gom các lệnh chuyển vào từng giao dịch và không trả phí nền tảng hai lần cho cùng một người nhận.
Số tiền rời khỏi ví bạn là tổng của ba khoản: một khoản tiền cọc cho mỗi người nhận chưa có tài khoản của token đó, phí mạng cho mỗi giao dịch, và phí nền tảng cho mỗi người nhận mà lệnh chuyển thực sự tới nơi.
Công cụ Gửi hàng loạt của j.tools hiện cả ba khoản này trong bảng tóm tắt trước khi bạn ký.
Ba khoản làm nên chi phí airdrop
Tiền cọc cho tài khoản token mới
Ví giữ token trong tài khoản token, mỗi cặp ví và token có đúng một tài khoản. Một ví đang giữ ba loại token thường có ba tài khoản token. Ví lần đầu nhận token của bạn chưa có tài khoản này nên phải mở mới, và mạng đòi một khoản tiền cọc cho chỗ lưu trữ trên chuỗi. Người ta hay gọi khoản này là rent. Trong bảng tóm tắt của Gửi hàng loạt, nó hiện thành dòng “Rent tài khoản”.
Trong airdrop kiểu đẩy (push), người gửi mở các tài khoản này thay cho người nhận và tự trả tiền cọc. Tài liệu của Solana về tạo tài khoản token cũng ghi rằng ví trả phí có thể mở tài khoản thay cho người nhận.
Tiền cọc có thể lấy lại, nhưng người lấy lại là người đóng tài khoản khi nó đã trống. Chủ tài khoản ký lệnh đóng và tự chọn nơi nhận tiền. Ví đã trả tiền mở tài khoản không tự động được hoàn lại.
Mức tiền cọc do mạng đặt theo kích thước tài khoản, không phải một con số cố định, và chính tài liệu đó dặn đừng gắn cứng con số này vào code. Tài khoản token của Token-2022 lớn hơn vì phải chứa các phần mở rộng mà token cần, ví dụ trường phí chuyển. Mỗi tài khoản như vậy cần tiền cọc cao hơn tài khoản SPL token thông thường. Khác biệt giữa hai loại có trong bài Token-2022 hay SPL, nên chọn loại nào.
Người nhận đã có tài khoản của token đó thì không tốn tiền cọc. Gửi hàng loạt chỉ mở tài khoản ở những chỗ còn thiếu và đếm số tài khoản mới cho bạn xem trước khi ký.
Nhìn từ phía người gửi, tiền cọc đã rời ví là coi như đã chi. Nhưng nó không phải là phí: khoản này nằm lại trong tài khoản của người nhận dưới dạng tiền cọc có thể lấy lại, và người nhận quyết định có lấy hay không. Công cụ nào mở tài khoản token thông thường cũng không bỏ qua được khoản này.
Phí mạng tính theo giao dịch
Mỗi giao dịch trả một khoản base fee theo số chữ ký, cộng thêm priority fee nếu muốn được đưa vào block sớm hơn. Cả hai tính theo giao dịch, không theo người nhận. Gửi hàng loạt đặt sẵn priority fee và gom nhiều lệnh chuyển vào một giao dịch, nên phí của mỗi giao dịch được tính chung cho mọi người nhận trong giao dịch đó.
Nếu mỗi người nhận đi trong một giao dịch riêng, phí mạng sẽ tăng theo số người nhận. Gom thành lô thì nó tăng theo số giao dịch, và tính theo đầu người nhận thì phí này chỉ bằng một phần nhỏ của một khoản tiền cọc. Priority fee được tính thế nào thì xem bài priority fee trên Solana nên trả bao nhiêu.
Phí nền tảng cho người nhận đã nhận được
Phí của j.tools tính theo người nhận và hiện trong bảng tóm tắt trước khi bạn ký. Công cụ ghi rõ: “Bạn chỉ trả phí nền tảng cho những người nhận đã nhận được chuyển khoản.” Lệnh chuyển không tới nơi thì không mất khoản phí này. Nếu cả một lô không tới nơi, phần phí của lô đó quay về cùng số dư còn lại.
Khoản nào tăng theo độ dài danh sách
| Khoản | Người nhận chưa có tài khoản | Người nhận đã giữ token đó |
|---|---|---|
| Tiền cọc (Rent tài khoản) | mỗi người một khoản | không có |
| Phí mạng | theo giao dịch, chia với người nhận cùng giao dịch | theo giao dịch, chia với người nhận cùng giao dịch |
| Phí nền tảng | theo người nhận đã nhận được | theo người nhận đã nhận được |
Khoảng chênh giữa một danh sách ví mới và một danh sách holder hiện tại nằm trọn ở tiền cọc. Gửi thêm cho holder hiện tại thì chỉ còn phí mạng và phí nền tảng. Lượng token gửi cho mỗi ví không làm khoản nào thay đổi: gửi vài token hay hàng nghìn token thì số SOL bỏ ra vẫn như nhau. Vì vậy danh sách quyết định chi phí airdrop nhiều hơn bất kỳ cài đặt nào trong công cụ.
Các bước gửi bằng công cụ Gửi hàng loạt
- Chuẩn bị danh sách địa chỉ. Snapshot holder của j.tools đọc các ví đang giữ một token và xuất ra file Excel. Công cụ Gửi hàng loạt không nhận file Excel, nên hãy sao chép cột địa chỉ ví rồi dán vào, hoặc lưu riêng cột đó thành CSV. Danh sách địa chỉ khác cũng dùng được, dán trực tiếp hoặc tải lên dưới dạng file CSV, TXT, JSON hay TSV. Airdrop chỉ cần địa chỉ công khai. Đừng bao giờ đưa cụm từ khôi phục hay private key cho ai.
- Kết nối ví. Mở Gửi hàng loạt và kết nối ví của bạn.
- Đặt số lượng. Số lượng được đặt ngay trên trang. “Chia đều” chia đều một tổng, “Ngẫu nhiên” cho mỗi dòng một lượng nằm giữa cận dưới và cận trên, còn “Phần trăm” chia tổng theo tỷ lệ ngẫu nhiên giữa hai ngưỡng. Bạn cũng có thể gõ số lượng vào từng dòng. Chọn chế độ nào thì chi phí SOL cũng không đổi.
- Dọn danh sách. Địa chỉ sai, địa chỉ trùng và địa chỉ của chính bạn đều bị đánh dấu, và bạn chưa gửi được cho tới khi xóa chúng bằng nút “Dọn lại danh sách”. Nhờ vậy một danh sách không thể trả hai lần cho cùng một ví.
- Đọc bảng tóm tắt. Trước khi ký, bạn thấy phí nền tảng, phí mạng kèm số giao dịch, lượt xác nhận ví, rent tài khoản kèm số người nhận mới và “Tổng rời khỏi ví của bạn”. Đây là con số ước tính: lần phê duyệt chuyển đi nhiều hơn một chút so với số thực sự tiêu, phần không dùng tới sẽ quay về.
- Phê duyệt một lần. Cả đợt gửi chỉ cần một lần phê duyệt. Ví của bạn ký một giao dịch nạp tiền vào một ví gửi dùng một lần, được tạo ngay trong tab trình duyệt của bạn. Ví này gửi mọi lô, rồi chuyển phần còn lại về cho bạn, kể cả tiền cọc của tài khoản token của chính nó. Hãy giữ tab mở tới khi gửi xong. Nếu tab bị đóng, vài phút sau hãy mở lại công cụ trên cùng trình duyệt, phần còn lại sẽ về ví. Có điều các dòng chưa gửi sẽ không tự đi.
Có một ngoại lệ. Token theo chuẩn Token-2022 có phí chuyển hoặc transfer hook không đi qua ví gửi dùng một lần, mà phải phê duyệt trong ví theo từng giao dịch. Phí chuyển bị trừ vào lượng mỗi ví nhận được, và công cụ Gửi hàng loạt không cộng thêm vào. Cơ chế này được giải thích trong bài token có thuế trên Solana và phí chuyển của Token-2022.
Hãy gửi thử một đợt nhỏ tới vài địa chỉ của chính bạn trước. Công cụ của j.tools chỉ chạy trên mainnet, nên lần thử cũng tốn SOL thật. Bảng tóm tắt của lần thử giúp bạn quen với từng khoản trước khi gửi danh sách thật. Danh sách dài có thể chia thành nhiều phần để kiểm tra từng phần.
Cách giảm chi phí airdrop
Mở tài khoản token thông thường mới thì không ai né được tiền cọc. Nhưng bạn tránh được việc trả tiền cọc và phí nền tảng cho những địa chỉ không đáng nhận.
- Gửi lại cùng một token thì bắt đầu từ holder hiện tại. Ví đang giữ token đó đã có sẵn tài khoản, nên gửi thêm cùng token không tốn tiền cọc. Snapshot holder token Solana lấy đúng danh sách này. Token vừa tạo thì chưa có ví nào như vậy, và holder đã chuyển hết token đi rồi đóng tài khoản sẽ cần tài khoản mới.
- Bỏ các địa chỉ không có người đứng sau. Pool thanh khoản, ví sàn, địa chỉ do chương trình sở hữu và địa chỉ đốt đều hợp lệ, nhưng không ai dùng airdrop ở đó. Mỗi địa chỉ vẫn tốn phí nền tảng, và nếu phải mở tài khoản mới thì tốn thêm tiền cọc. Snapshot holder gắn nhãn Thanh khoản, CEX, Hợp đồng và Đốt cho các địa chỉ này. Cách nhận ra chúng có trong bài cách đọc phân bổ holder của một token Solana.
- Kiểm tra ví liên kết và ví mới. Công cụ kiểm tra ví Wallet Scope đánh dấu địa chỉ của chương trình, địa chỉ đốt, pool, ví sàn và ví mới trong danh sách bạn dán vào, rồi lần xem ai đã cấp tiền cho chúng. Các ví chung một nguồn cấp tiền gom thành một cụm, ví nhận tiền từ sàn được để riêng. Chung nguồn tiền hay ví mới chỉ là tín hiệu, chưa phải bằng chứng.
- Lượng token không phải chỗ để tiết kiệm. Lượng token không làm khoản nào trên hóa đơn thay đổi, cứ đặt theo kế hoạch của bạn.
- Để công cụ gom lệnh. Gửi hàng loạt đặt nhiều lệnh chuyển vào một giao dịch. Gửi cho từng ví một thì bạn trả phí mạng riêng cho từng người nhận, và bạn phải duyệt từng lệnh chuyển.
- Bị ngắt giữa chừng thì đừng gửi lại cả danh sách. Danh sách dán lại sẽ được gửi đúng như đã dán, kể cả tới những ví đã nhận, và bạn trả phí thêm lần nữa cho các ví đó. Hãy kiểm tra những gì đã tới nơi, rồi dùng “Chạy lại dòng lỗi” trong cùng lượt chạy. Nút này chỉ gửi và chỉ tính phí cho những dòng lỗi.
Một số người nhận có thể chưa thấy token ngay, vì vài ứng dụng ví ẩn token lạ như thư rác. Các bước kiểm tra có trong bài token Solana không hiện trong ví Phantom.
Ngoài tài khoản token thông thường: token nén
Token nén né tiền cọc theo một đường khác. Với ZK Compression, số dư nằm trong các tài khoản nén không cần tiền cọc, nên một đợt phân phối dạng nén không phải trả tiền cọc cho từng người nhận, như tài liệu ZK Compression về token nén mô tả.
Phần đánh đổi nằm ở phía người nhận. Ví của họ phải hỗ trợ token nén, và tài liệu nêu Phantom cùng Backpack. Muốn chuyển số dư về lại tài khoản token thông thường (giải nén) thì cần chính tài khoản đó cùng tiền cọc của nó. j.tools không gửi token nén. Công cụ Gửi hàng loạt chỉ gửi vào tài khoản token thông thường.
Câu hỏi thường gặp về chi phí airdrop
Ai trả tiền cọc cho tài khoản token mới, và tôi có lấy lại được không?
Trong airdrop kiểu đẩy, người gửi trả. Tiền cọc chỉ về tay người đóng tài khoản khi nó đã trống, và việc đóng là do người nhận quyết định, không phải bạn. Holder đóng tài khoản trống bằng công cụ như Đóng tài khoản token.
Gửi nhiều token hơn cho mỗi ví có tốn thêm SOL không?
Không. Không khoản nào trong ba khoản chi phí airdrop phụ thuộc vào lượng token. Phí chuyển của Token-2022 được trừ bằng token vào lượng gửi đi, không trừ bằng SOL.
Người nhận có tự trả tiền tài khoản token của mình được không?
Chỉ khi họ tự tạo tài khoản. Đó thường là cách một đợt phân phối kiểu claim vận hành: mỗi người ký một giao dịch claim, và khi giao dịch đó mở tài khoản thì họ tự trả tiền cọc cùng phí mạng. Với airdrop kiểu đẩy, cả hai khoản đều do người gửi trả. Link claim cũng là chỗ airdrop giả hay ẩn nấp, xem thêm bài cách nhận biết airdrop crypto giả.
Vì sao số SOL phê duyệt trong ví nhiều hơn số airdrop thực sự dùng?
Lần phê duyệt duy nhất nạp cho ví gửi dùng một lần đủ tiền cọc, các khoản phí và một phần dư nhỏ. Phần không dùng tới sẽ quay về khi đợt gửi kết thúc.
Một đợt gửi dừng giữa chừng thì tốn những gì?
Bạn chỉ trả phí nền tảng cho người nhận đã nhận được, phần còn lại quay về ví. Nhưng các dòng chưa gửi không tự đi. Đừng dán lại cả danh sách, vì những ví đã nhận sẽ nhận thêm lần nữa và bạn bị tính phí lần hai. Hãy dùng “Chạy lại dòng lỗi” trong cùng lượt chạy.
Chi phí airdrop thấp bắt đầu từ danh sách
Một danh sách sạch gồm người thật, gửi theo lô, đọc bảng tóm tắt trước khi ký: một đợt airdrop thông thường tiết kiệm được tới đó là hết mức. Nếu token của bạn chưa có, hãy bắt đầu ở Tạo token của j.tools, còn các bước chi tiết có trong bài hướng dẫn tạo token Solana từng bước.
