Địa chỉ wSOL: cách kiểm tra wSOL thật trước khi ký

Mọi wSOL bạn gặp trên màn hình swap và trong pool của Solana đều trỏ về cùng một địa chỉ cố định. Biết địa chỉ wSOL này, bạn tự nhìn ra thứ gì thật sự nằm trong ví, trong pool hay trên màn hình swap. Tên và logo thì ai cũng gắn được, còn một token mới trùng địa chỉ với token cũ thì không ai tạo ra được.

Bài này nói về địa chỉ wSOL và những gì suy ra từ nó: mint thật trông ra sao trên chuỗi, vì sao tài khoản wSOL trong ví bạn lại có địa chỉ khác, cách kiểm tra một token tự xưng là wSOL, và lúc nào phải đưa wSOL về SOL gốc. Phần cơ bản như wrap là gì, wrap và unwrap ra sao đã có trong bài wSOL là gì và cách wrap SOL, nên ở đây không nhắc lại.

Địa chỉ wSOL: native mint của Token Program

Địa chỉ wSOL So11111111111111111111111111111111111111112

Đây là native mint của Token Program. Xem từ ví nào, màn hình swap nào hay pool nào thì nó cũng vậy, và các công cụ của j.tools cũng dùng địa chỉ này.

wSOL không phải một token được đúc riêng. Nó là SOL nằm trong tài khoản token thuộc mint này, số dư của nó chính là số SOL trong tài khoản đó, nên lúc nào cũng 1 đổi 1. Đọc thẳng tài khoản mint này trên chuỗi, bạn sẽ thấy các trường như bảng dưới.

Trường	Mint wSOL thật hiển thị
Địa chỉ	So11111111111111111111111111111111111111112
Chương trình sở hữu	Token Program
Số thập phân	9, giống SOL
Quyền đúc (mint authority)	Không có
Quyền đóng băng (freeze authority)	Không có

Quyền đúc để trống nên không ai tự in thêm wSOL được, quyền đóng băng để trống nên không ai đóng băng tài khoản wSOL của người khác được. wSOL mới chỉ xuất hiện khi có người nạp SOL vào một tài khoản wSOL, và khi tài khoản đóng lại, số SOL đó trở về làm SOL gốc. Khác với nhiều token thông thường, nơi đội tạo token có thể vẫn giữ hai quyền này, với wSOL không ai ra lệnh đúc thêm hay đóng băng được.

Số thập phân cũng bằng SOL nên số dư khớp đến từng chữ số. Số thập phân ảnh hưởng thế nào được giải thích trong bài số thập phân của token Solana.

Nhưng native mint không chỉ có một. Token Extension Program, thường gọi là Token-2022, cũng có native mint riêng với địa chỉ 9pan9bMn5HatX4EJdBwg9VgCa7Uz5HL8N1m5D3NdXejP. Đó cũng là SOL đã wrap, nhưng là một mint khác, nên pool hay ứng dụng được xây cho mint này không chứa mint kia.

wSOL bạn gặp trong swap và pool là mint cổ điển ở trên. Ngoài hai mint này, bất cứ thứ gì tự gọi là wSOL đều là token khác. Hai chương trình khác nhau ra sao có trong bài Token-2022 hay SPL chọn cái nào, còn địa chỉ của cả hai native mint nằm cạnh nhau trong tài liệu chính thức của Solana về Sync Native.

Địa chỉ mint và địa chỉ tài khoản wSOL của bạn là hai thứ khác nhau

wSOL trong ví không nằm ở địa chỉ mint. Nó nằm trong tài khoản token mà chiếc ví đó mở cho native mint, và địa chỉ tài khoản này được tính ra từ địa chỉ ví cùng địa chỉ mint. Vì thế mỗi ví có một địa chỉ tài khoản khác nhau. Nếu bấm vào số dư wSOL của mình trên explorer và thấy một địa chỉ lạ không phải mint, thì thường đó chính là địa chỉ tài khoản này.

Thứ cần kiểm tra luôn là địa chỉ mint. Địa chỉ tài khoản chỉ là chỗ số dư của bạn nằm, còn tài khoản đó thuộc mint nào mới quyết định nó có phải wSOL thật hay không.

Nếu ai đó gửi cho bạn một địa chỉ tài khoản và bảo đó là địa chỉ wSOL, hãy xem lại tài khoản ấy trỏ về mint nào. Mở một địa chỉ tài khoản trên explorer, bạn thấy một tài khoản token với chủ sở hữu, mint và số dư, chứ không phải thông tin của chính mint.

Tài khoản này được mở trong cùng giao dịch với lần wrap đầu tiên. Công cụ đổi SOL và WSOL cũng mở nó kèm lệnh wrap nếu ví chưa có. Khi tài khoản còn mở, bên trong giữ một khoản đặt cọc lấy lại được, và khoản này quay về khi tài khoản đóng. Wrap lại sau khi đã đóng thì tài khoản mở ra lần nữa ở đúng địa chỉ cũ, vì nó được tính từ cùng hai địa chỉ đó.

wSOL xuất hiện ở đâu dù bạn không tự wrap

Khi mua bán token bằng SOL, tuyến đi ở giữa sẽ dùng wSOL, vì pool chỉ giữ được token SPL còn SOL gốc thì không phải token SPL. Jupiter mặc định tự lo bước này: đầu vào là SOL thì wrap trước, đầu ra là SOL thì unwrap ở cuối, và tài khoản wSOL đó được đóng ngay trong cùng giao dịch.

Mặc định này được ghi trong tài liệu Swap API của Jupiter, và công cụ swap token Solana qua Jupiter của j.tools dùng đúng mặc định đó, không đổi.

Một lệnh swap gói gọn trong một giao dịch thì thất bại cũng không để lại wSOL. Mọi lệnh trong giao dịch cùng thành công hoặc cùng bị huỷ, nên nếu thất bại bạn chỉ mất phí mạng, số dư vẫn nguyên. Nếu ví vẫn còn wSOL, nguồn gốc là một trong ba đường sau.

• Ứng dụng để tài khoản wSOL mở: khi tắt tự động unwrap, tài khoản không được đóng. Jupiter cũng có tuỳ chọn này.
• Thao tác chia thành nhiều giao dịch: giao dịch đầu đã wrap nhưng giao dịch sau không chạy.
• Có người gửi wSOL tới: một ví khác chuyển wSOL vào ví của bạn.

Nếu không chắc số wSOL đó từ đâu ra, hãy mở tài khoản wSOL của bạn trên explorer và xem lịch sử giao dịch. Bạn sẽ thấy giao dịch nào đã nạp SOL vào, và nó đến từ ứng dụng hay ví nào.

Pool cũng vận hành theo cùng nguyên tắc. Phía SOL của một cặp SOL nằm trong pool dưới dạng wSOL, nên trang pool hay trang cặp giao dịch hiển thị phía SOL bằng địa chỉ native mint. Thấy địa chỉ này ở trang cặp thì đó là cặp SOL bình thường, không cần làm gì.

Công cụ thêm và rút thanh khoản wrap phía SOL ngay trong cùng luồng khi bạn thêm thanh khoản, và trả phía SOL về khi bạn rút. Xong việc mà ví còn sót chút wSOL thì cứ unwrap. Tự wrap chỉ cần khi ứng dụng ghi rõ là cần wSOL, và khi đó chỉ wrap đúng số nó yêu cầu. Mỗi sàn chọn tuyến ra sao thì xem bài so sánh Jupiter, Raydium và Orca.

Những thứ trông như wSOL nhưng không phải

Tên, ký hiệu và logo của token do người tạo token đặt. Ai cũng có thể đặt tên token mới là wSOL và gắn một logo na ná, và trong danh sách của ví nó có thể nằm cạnh hàng thật mà không phân biệt được. Cái tên không chứng minh điều gì. Thứ chứng minh là địa chỉ mint.

JitoSOL và mSOL là chuyện khác: không phải hàng giả, nhưng cũng không phải wSOL. Cả hai là token liquid staking, tức biên nhận cho SOL đã gửi stake qua một pool, và mỗi token có mint riêng.

Khi phần thưởng staking tích luỹ, mỗi token đổi ra được nhiều SOL hơn, nên tỉ lệ với SOL không cố định ở 1 đổi 1. Muốn quay về SOL phải đi qua giao thức của nó hoặc một lệnh swap, không phải unwrap. SOL được wrap trên một blockchain khác cũng là một tài sản khác nữa, chỉ giống tên.

Trước khi ký một lệnh swap hay nhận một token như SOL, hãy xem địa chỉ mint chứ đừng xem ký hiệu. Tên là wSOL mà địa chỉ khác thì đó không phải wSOL.

Những cách kiểm tra token qua địa chỉ khác được gom trong bài kiểm tra token Solana lừa đảo qua 8 bước.

Kiểm tra một token tự gọi là wSOL qua ba bước

1. So địa chỉ từng ký tự. Mở token trên block explorer rồi so địa chỉ mint với mint cổ điển ở trên, từng ký tự một. Nếu là token bên Token-2022 thì so với native mint của bên đó. Một địa chỉ chỉ trùng vài ký tự đầu là địa chỉ khác.
2. Xem thông tin mint. Kiểm tra chương trình sở hữu là Token Program, số thập phân là 9, quyền đúc và quyền đóng băng đều trống. Lệch khỏi bảng ở trên dù chỉ một dòng thì đó không phải mint wSOL thật.
3. Xem cả trên màn hình swap và pool. Kiểm tra phía sau phần SOL là mint nào, và token bạn sắp nhận có mint gì. Màn hình ghi SOL cũng vậy, thứ quyết định là địa chỉ phía sau.

Thứ tự này có lý do. Một token nhái cũng có thể đặt số thập phân là 9 và bỏ trống cả hai quyền, nên bước hai chỉ giúp loại trừ. Thứ khẳng định được vẫn là bước một, tức chính địa chỉ.

Khi nào phải đưa wSOL về SOL

Phí mạng chỉ trả bằng SOL gốc. Phí được trừ vào SOL của ví ký giao dịch trước khi giao dịch chạy, còn wSOL nằm trong tài khoản token và chỉ thành SOL khi tài khoản đó đóng lại. Một chiếc ví đã wrap hết SOL thì ngay cả phí cho giao dịch unwrap cũng không trả nổi.

Trước khi wrap, hãy chừa lại một ít SOL gốc. Đó là tiền phí cho giao dịch tiếp theo và cho lần unwrap sau này.

Nạp lên sàn giao dịch là trường hợp khác phải đưa về SOL trước. Sàn ghi có theo tài sản và mạng mà trang nạp tiền ghi cho địa chỉ đó. Với địa chỉ nạp SOL, thứ được ghi có là SOL gốc, còn wSOL là một token riêng có mint của nó. Nếu sàn không ghi rõ là nhận wSOL, hãy unwrap trước rồi mới gửi SOL.

Trước khi bấm gửi, đọc lại tên tài sản và mạng trên trang nạp tiền: thứ trang đó ghi mới là thứ sàn ghi có, không phải cái tên mà ví của bạn hiển thị. Các bước chuyển có trong hướng dẫn chuyển SOL từ sàn về ví.

Gửi cho người khác thì cũng nên gửi SOL. Ví nào cũng trả phí bằng SOL gốc, nên người nhận không phải tự unwrap.

Đóng tài khoản wSOL chính là unwrap

Unwrap là đóng tài khoản wSOL. Khi đóng, toàn bộ số dư bên trong cùng khoản đặt cọc quay về ví dưới dạng SOL gốc. Khoản đặt cọc này là lý do đôi khi trông như bạn nhận lại nhiều hơn số đã bỏ vào.

Unwrap bằng công cụ đổi SOL và WSOL của j.tools thì tài khoản bị đóng hẳn và toàn bộ số dư quay về, bất kể bạn gõ số lượng bao nhiêu. Muốn giữ lại ít wSOL, hãy unwrap trước rồi wrap lại đúng phần muốn giữ.

Wrap rồi unwrap qua lại không làm bạn mất khoản đặt cọc mỗi vòng, vì nó quay về mỗi lần tài khoản đóng. Chi phí thật của mỗi vòng là phí mạng của từng giao dịch.

Tài khoản token rỗng còn sót lại từ ứng dụng khác thì dọn bằng công cụ đóng tài khoản token Solana. Trang này liệt kê mọi tài khoản token của ví đang kết nối, kể cả tài khoản wSOL, và mặc định chỉ chọn các tài khoản rỗng. Khoản đặt cọc của tài khoản đã đóng quay về ví, còn phí nền tảng hiện trên trang trước khi bạn ký.

Đóng một tài khoản wSOL thì số SOL bên trong cũng quay về, nên trong trường hợp này đóng tài khoản chính là unwrap. Cách dọn toàn bộ tài khoản cũ có trong bài lấy lại rent Solana từ tài khoản token trống.

Gặp tình huống nào, làm gì

Sáu tình huống hay gặp với wSOL và việc nên làm trong từng trường hợp.

Tình huống	Việc cần làm
Cặp hoặc pool hiển thị SOL	Là wSOL của native mint, không cần làm gì
Token tên wSOL nhưng địa chỉ khác	Không phải wSOL, đừng coi là SOL
Có JitoSOL hoặc mSOL trong ví	Là token staking, không unwrap
Còn wSOL sau khi swap	Unwrap bằng công cụ đổi SOL và WSOL
Còn tài khoản wSOL rỗng	Đóng tài khoản, lấy lại khoản đặt cọc
Sắp nạp lên sàn giao dịch	Unwrap trước rồi gửi SOL

Câu hỏi thường gặp về địa chỉ wSOL

Địa chỉ wSOL là gì?

Là So11111111111111111111111111111111111111112, native mint của Token Program. Xem từ ví nào thì địa chỉ cũng vậy. Bên Token-2022 có một native mint riêng là 9pan9bMn5HatX4EJdBwg9VgCa7Uz5HL8N1m5D3NdXejP, cũng là SOL đã wrap nhưng là một mint khác.

Vì sao địa chỉ wSOL trong ví tôi lại khác?

Địa chỉ đó là tài khoản wSOL của bạn, không phải mint. Nó được tính từ địa chỉ ví và địa chỉ mint nên mỗi ví một khác, còn mint vẫn là native mint cũ. Khi unwrap, tài khoản này đóng lại và sẽ mở lại ở lần wrap kế tiếp.

JitoSOL và mSOL có phải là wSOL không?

Không. Cả hai là token liquid staking, mỗi token có mint riêng. Theo phần thưởng staking, mỗi token đổi được nhiều SOL hơn theo thời gian nên không phải 1 đổi 1, và muốn về SOL thì đi qua giao thức của nó hoặc một lệnh swap, không phải unwrap.

Có gửi thẳng wSOL lên sàn được không?

Nếu nạp SOL thì hãy gửi SOL gốc. Trang nạp tiền ghi rõ sàn nhận gì và qua mạng nào. Nếu wSOL không có trong danh sách, nên unwrap trước, việc này chỉ mất một giao dịch.

Vì sao mint của wSOL báo nguồn cung bằng 0?

Vì wSOL không được đúc ra. SOL nằm trong tài khoản wSOL của từng người, và Token Program luôn để trường nguồn cung của native mint ở mức 0, dù đang có bao nhiêu SOL được wrap. Vì vậy con số nguồn cung không giúp nhận ra wSOL thật, thứ giúp nhận ra là địa chỉ.

Thấy wSOL trong ví thì xem địa chỉ trước khi xem tên. Luôn chừa SOL gốc để trả phí, và unwrap trước khi gửi SOL lên sàn.