ที่อยู่ wSOL ตรวจของจริงอย่างไรก่อนเซ็นธุรกรรม

wSOL ที่เจอในหน้าสวอปและในพูลบน Solana ทุกตัวชี้ไปที่ mint เดียวกัน ซึ่งมีที่อยู่ตายตัว รู้จักที่อยู่ wSOL ตัวนี้แล้วจะแยกได้เองว่าในกระเป๋าเงิน ในพูล หรือบนหน้าจอสวอปมีอะไรอยู่จริง ชื่อกับโลโก้ใครจะตั้งก็ได้ แต่ไม่มีใครสร้างโทเคนใหม่ที่ใช้ที่อยู่ซ้ำกับของเดิมได้

บทความนี้ว่าด้วยที่อยู่ wSOL และตอบสี่คำถาม: mint ตัวจริงบนเชนมีค่าอะไรบ้าง ทำไมบัญชี wSOL ในกระเป๋าเงินของคุณถึงมีที่อยู่อีกอันหนึ่ง ตรวจโทเคนที่เรียกตัวเองว่า wSOL อย่างไร และเมื่อไรต้องเปลี่ยน wSOL กลับเป็น SOL ตัวจริง ส่วนพื้นฐานว่า wrap คืออะไรและ wrap กับ unwrap ทำอย่างไร อยู่ในบทความ wSOL คืออะไรและวิธี wrap unwrap SOL จึงไม่เล่าซ้ำตรงนี้

ที่อยู่ wSOL คือ native mint ของ Token Program

ที่อยู่ wSOL So11111111111111111111111111111111111111112

นี่คือ native mint ของ Token Program ไม่ว่าจะดูจากกระเป๋าเงินไหน หน้าสวอปไหน หรือพูลไหน ค่าก็เหมือนกัน และเครื่องมือของ j.tools ก็ใช้ที่อยู่นี้

wSOL คือ SOL ที่ใส่ไว้ในบัญชีโทเคนของ mint นี้ ไม่มีโทเคนก้อนใหม่ถูกมินต์ขึ้นมาแทน ยอดของมันก็คือ SOL ที่อยู่ในบัญชีนั้นเอง จึงเท่ากับ SOL 1 ต่อ 1 เสมอ ถ้าอ่านบัญชี mint นี้ตรง ๆ จากเชน จะเห็นค่าตามตารางนี้

หัวข้อ	ค่าที่ mint ของ wSOL ตัวจริงแสดง
ที่อยู่	So11111111111111111111111111111111111111112
โปรแกรมเจ้าของ	Token Program
ทศนิยม	9 เท่ากับ SOL
สิทธิ์มินต์ (mint authority)	ไม่มี
สิทธิ์แช่แข็ง (freeze authority)	ไม่มี

เมื่อสิทธิ์มินต์ว่าง ก็ไม่มีใครเสก wSOL ขึ้นมาเองได้ และเมื่อสิทธิ์แช่แข็งว่าง ก็ไม่มีใครแช่แข็งบัญชี wSOL ของคนอื่นได้ wSOL ใหม่เกิดได้ทางเดียวคือมีคนใส่ SOL ลงบัญชี wSOL และเมื่อบัญชีปิด SOL ก้อนนั้นก็กลับเป็น SOL ตัวจริง ต่างจากโทเคนทั่วไปที่ทีมผู้สร้างอาจยังถือสิทธิ์สองข้อนี้ไว้ ส่วนทศนิยมที่เท่ากับ SOL ทำให้ตัวเลขยอดตรงกันทุกหลัก ทศนิยมมีผลอย่างไรอธิบายไว้ในบทความทศนิยมของโทเคน Solana

แต่ native mint ไม่ได้มีแค่ตัวเดียว Token Extension Program หรือที่เรียกกันว่า Token-2022 ก็มี native mint ของตัวเอง ที่อยู่คือ 9pan9bMn5HatX4EJdBwg9VgCa7Uz5HL8N1m5D3NdXejP

ตัวนี้ก็เป็น SOL ที่ถูก wrap เหมือนกัน แต่เป็นคนละ mint พูลหรือแอปที่สร้างมาสำหรับ mint หนึ่งจึงไม่ได้ถือ mint อีกตัว wSOL ที่เจอในสวอปและพูลคือ mint ของ Token Program ตัวแรกด้านบน นอกจากสองตัวนี้ อะไรก็ตามที่เรียกตัวเองว่า wSOL คือโทเคนอื่น ความต่างของสองโปรแกรมอยู่ในบทความ Token-2022 หรือ SPL เลือกอันไหน และที่อยู่ native mint ทั้งสองตัวมีระบุไว้ในเอกสารทางการของ Solana หัวข้อ Sync Native

ที่อยู่ mint กับที่อยู่บัญชี wSOL ของคุณไม่ใช่อันเดียวกัน

wSOL ในกระเป๋าเงินอยู่ในบัญชีโทเคนที่กระเป๋าเงินใบนั้นเปิดไว้สำหรับ native mint ไม่ได้อยู่ใน mint เอง ที่อยู่ของบัญชีนี้คำนวณจากที่อยู่กระเป๋าเงินกับที่อยู่ mint กระเป๋าเงินต่างใบจึงได้ที่อยู่บัญชีต่างกัน ถ้ากดดูยอด wSOL ของตัวเองในเอ็กซ์พลอเรอร์แล้วเจอที่อยู่แปลกตาที่ไม่ใช่ mint ก็มักเป็นที่อยู่บัญชีนี้

สิ่งที่ต้องตรวจคือที่อยู่ mint เสมอ ที่อยู่บัญชีเป็นแค่ที่พักของยอดเงินคุณ ส่วนบัญชีนั้นสังกัด mint ไหนคือตัวตัดสินว่าเป็น wSOL จริงหรือไม่ ถ้ามีคนส่งที่อยู่บัญชีมาแล้วบอกว่าเป็นที่อยู่ wSOL ให้เช็กอีกครั้งว่าบัญชีนั้นชี้ไปที่ mint ไหน ถ้าเปิดที่อยู่บัญชีในเอ็กซ์พลอเรอร์ จะเจอหน้าของบัญชีโทเคน ซึ่งแสดงเจ้าของบัญชี ตัว mint ที่บัญชีสังกัด และยอดเงิน ไม่ใช่ข้อมูลของตัว mint เอง

บัญชีนี้เปิดขึ้นในธุรกรรมเดียวกับการ wrap ครั้งแรก ตัวห่อ WSOL ของ j.tools ก็เปิดบัญชีให้พร้อมกับการ wrap ถ้ายังไม่มี ระหว่างที่บัญชีเปิดอยู่จะมีเงินมัดจำที่ขอคืนได้กันไว้ข้างใน และเมื่อปิดบัญชี เงินมัดจำก็กลับมาด้วย พอ wrap ใหม่หลังปิดไปแล้ว บัญชีจะเปิดขึ้นอีกครั้งที่ที่อยู่เดิม เพราะคำนวณจากกระเป๋าเงินกับ mint คู่เดิม

wSOL โผล่มาได้ที่ไหนบ้างแม้ไม่ได้ wrap เอง

เวลาซื้อขายโทเคนด้วย SOL ระหว่างทางของการสวอปจะมีขั้นที่ใช้ wSOL เพราะพูลถือได้แต่โทเคน SPL ขณะที่ SOL ตัวจริงไม่ใช่โทเคน SPL Jupiter จัดการขั้นนี้ให้เองในค่าเริ่มต้น ถ้าจ่ายด้วย SOL ก็ wrap ก่อน ถ้ารับเป็น SOL ก็ unwrap ตอนท้าย และบัญชี wSOL นั้นถูกปิดในธุรกรรมเดียวกัน

ค่าเริ่มต้นนี้เขียนไว้ในเอกสาร Swap API ของ Jupiter และเครื่องมือสวอป Jupiter บน Solanaของ j.tools ก็ใช้ค่าเริ่มต้นนี้โดยไม่เปลี่ยน

สวอปที่จบในธุรกรรมเดียว ต่อให้ล้มก็ไม่ทิ้ง wSOL ไว้ คำสั่งทุกข้อในธุรกรรมสำเร็จพร้อมกันหรือถูกยกเลิกพร้อมกัน ถ้าล้มก็เสียแค่ค่าธรรมเนียมเครือข่าย ยอดเงินอยู่ครบ ถ้ายังมี wSOL ค้างในกระเป๋าเงิน ก็มักมาจากหนึ่งในสามกรณีนี้

• แอปที่เปิดบัญชี wSOL ค้างไว้ ถ้าปิดการ unwrap อัตโนมัติ บัญชีจะไม่ถูกปิด Jupiter เองก็มีตัวเลือกนี้
• งานที่แบ่งเป็นหลายธุรกรรม ธุรกรรมแรก wrap ไปแล้ว แต่ธุรกรรมถัดไปไม่ได้รัน
• มีคนส่ง wSOL มาให้ กระเป๋าเงินอื่นโอน wSOL เข้ามาที่กระเป๋าเงินของคุณ

ถ้าไม่แน่ใจว่า wSOL ก้อนนั้นมาจากไหน ให้เปิดบัญชี wSOL ของคุณในเอ็กซ์พลอเรอร์แล้วไล่ดูประวัติธุรกรรม จะเห็นว่าธุรกรรมไหนใส่ SOL เข้ามา และมาจากแอปหรือกระเป๋าเงินใด

พูลก็ทำงานแบบเดียวกัน คู่เทรดที่มี SOL เก็บฝั่ง SOL ไว้ในพูลในรูป wSOL หน้าพูลหรือหน้าคู่เทรดจึงแสดงฝั่ง SOL ด้วยที่อยู่ native mint ถ้าเห็นที่อยู่นี้ในหน้าคู่เทรด ก็คือคู่ SOL ธรรมดา ไม่ต้องทำอะไร

เครื่องมือเพิ่มและถอนสภาพคล่อง wrap ฝั่ง SOL ในขั้นตอนเดียวกันตอนเพิ่มสภาพคล่อง และคืนฝั่ง SOL ให้ตอนถอน ถ้าเสร็จแล้วยังเหลือ wSOL ในกระเป๋าเงินนิดหน่อยก็ unwrap ได้เลย การ wrap เองจำเป็นเฉพาะตอนที่แอประบุชัดว่าต้องใช้ wSOL และให้ wrap เท่าที่แอปขอเท่านั้น ความต่างของแต่ละแพลตฟอร์มดูได้ในบทเปรียบเทียบ Jupiter Raydium และ Orca

อะไรที่ดูเหมือน wSOL แต่ไม่ใช่

ชื่อ สัญลักษณ์ และโลโก้ของโทเคน คนที่สร้างโทเคนเป็นคนกำหนด ใครก็ตั้งชื่อโทเคนใหม่ว่า wSOL แล้วใส่โลโก้คล้าย ๆ กันได้ และในรายการของกระเป๋าเงิน มันอาจวางอยู่ข้างตัวจริงโดยแยกไม่ออก ชื่อพิสูจน์อะไรไม่ได้เลย สิ่งที่พิสูจน์ได้คือที่อยู่ mint

JitoSOL กับ mSOL เป็นอีกกรณีหนึ่ง ทั้งสองตัวเป็นของจริงที่ไม่ใช่ wSOL เพราะเป็นโทเคน liquid staking คือใบรับ SOL ที่ฝากสเตกผ่านพูล และแต่ละตัวมี mint ของตัวเอง มูลค่าเทียบกับ SOL สูงขึ้นตามรางวัลสเตกที่สะสม จึงไม่ได้ตรึงไว้ที่ 1 ต่อ 1 และการเปลี่ยนกลับเป็น SOL ต้องผ่านโปรโตคอลของมันหรือการสวอป ไม่ใช่การ unwrap

ก่อนเซ็นสวอปหรือรับโทเคนตัวไหนไว้เป็น SOL ให้ดูที่อยู่ mint ไม่ใช่ดูตัวย่อ ต่อให้ชื่อเป็น wSOL ถ้าที่อยู่ไม่ตรงกับที่อยู่ด้านบนก็ไม่ใช่ wSOL ตัวจริง

วิธีตรวจโทเคนข้ออื่น ๆ รวมไว้ในบทความตรวจ rug pull บน Solana แปดข้อ

ตรวจโทเคนที่เรียกตัวเองว่า wSOL ในสามขั้น

1. เทียบที่อยู่ทีละตัวอักษร เปิดโทเคนในบล็อกเอ็กซ์พลอเรอร์ แล้วเทียบที่อยู่ mint กับ native mint ของ Token Program ด้านบนทีละตัว ถ้าเป็นโทเคนฝั่ง Token-2022 ให้เทียบกับ native mint ของฝั่งนั้น ที่อยู่ที่ตรงกันแค่ไม่กี่ตัวแรกถือว่าเป็นอีกที่อยู่หนึ่ง
2. ดูข้อมูล mint เช็กว่าโปรแกรมเจ้าของคือ Token Program ทศนิยมเป็น 9 และทั้งสิทธิ์มินต์กับสิทธิ์แช่แข็งว่าง ถ้าต่างจากตารางด้านบนแม้ข้อเดียว ก็ไม่ใช่ mint ของ wSOL ตัวจริง
3. ดูในหน้าสวอปและหน้าพูลด้วย เช็กว่าฝั่งที่หน้าจอเขียนว่า SOL ใช้ mint อะไรจริง ๆ และโทเคนที่คุณจะได้รับมี mint อะไร ต่อให้หน้าจอเขียนว่า SOL สิ่งที่ใช้ตัดสินคือที่อยู่ mint ไม่ใช่ข้อความบนหน้าจอ

ลำดับนี้มีเหตุผล โทเคนเลียนแบบก็ตั้งทศนิยมเป็น 9 และปล่อยสิทธิ์ทั้งสองให้ว่างได้เหมือนกัน ขั้นที่สองจึงช่วยได้แค่คัดตัวที่ผิดชัดเจนออก สิ่งที่ยืนยันได้จริงคือขั้นแรก เพราะเป็นการเทียบตัวที่อยู่เอง

เมื่อไรต้องเปลี่ยน wSOL กลับเป็น SOL

ค่าธรรมเนียมเครือข่ายจ่ายด้วย SOL ตัวจริงเท่านั้น ก่อนธุรกรรมเริ่มทำงาน ค่าธรรมเนียมจะถูกหักจาก SOL ในกระเป๋าเงินที่เซ็นธุรกรรมนั้น ส่วน wSOL อยู่ในบัญชีโทเคนและกลับเป็น SOL ได้ก็ต่อเมื่อปิดบัญชีนั้น กระเป๋าเงินที่ wrap SOL ไปหมดจะจ่ายค่าธรรมเนียมของธุรกรรม unwrap เองก็ไม่ได้

ก่อน wrap ให้เหลือ SOL ตัวจริงไว้ก้อนหนึ่ง เป็นค่าธรรมเนียมสำหรับธุรกรรมถัดไปและสำหรับการ unwrap ภายหลัง

การฝากเข้าเอ็กซ์เชนจ์เป็นอีกกรณีที่ต้องเปลี่ยนกลับเป็น SOL ก่อน เอ็กซ์เชนจ์รับเข้าบัญชีตามสินทรัพย์และเครือข่ายที่หน้าฝากเงินระบุไว้สำหรับที่อยู่นั้น ถ้าเป็นที่อยู่ฝาก SOL สิ่งที่รับคือ SOL ตัวจริง ส่วน wSOL เป็นโทเคนแยกที่มี mint ของตัวเอง ถ้าเอ็กซ์เชนจ์ไม่ได้ระบุว่ารับ wSOL ให้ unwrap ก่อนแล้วค่อยส่ง SOL ก่อนกดส่ง ให้อ่านชื่อสินทรัพย์และเครือข่ายบนหน้าฝากเงินอีกรอบ สิ่งที่หน้านั้นเขียนคือสิ่งที่เอ็กซ์เชนจ์รับเข้าบัญชี ไม่ใช่ชื่อที่กระเป๋าเงินของคุณแสดง ขั้นตอนการโอนดูได้ในคู่มือโอน SOL จากเอ็กซ์เชนจ์เข้ากระเป๋าเงิน

ส่งให้คนอื่นก็ส่ง SOL ตัวจริงดีกว่า เพราะ SOL ตัวจริงคือสิ่งที่ทุกกระเป๋าเงินใช้จ่ายค่าธรรมเนียมได้ คนรับจะได้ไม่ต้อง unwrap เอง

ปิดบัญชี wSOL ก็คือการ unwrap

unwrap คือการปิดบัญชี wSOL พอปิดบัญชี ยอดทั้งหมดข้างในและเงินมัดจำจะกลับเข้ากระเป๋าเงินเป็น SOL ตัวจริง ยอดที่ได้คืนจึงมากกว่ายอด wSOL ที่เห็นอยู่เท่ากับเงินมัดจำ

ถ้า unwrap ด้วยตัวห่อ WSOL ของ j.tools บัญชีจะถูกปิดทั้งบัญชีและคืนยอดทั้งหมดให้ ไม่ว่าจะพิมพ์จำนวนไว้เท่าไร ถ้าอยากเก็บ wSOL ไว้บ้าง ให้ unwrap ก่อนแล้ว wrap กลับเฉพาะส่วนที่อยากเก็บ

wrap แล้ว unwrap วนไปมาไม่ได้ทำให้เสียเงินมัดจำทุกรอบ เพราะเงินมัดจำกลับมาทุกครั้งที่ปิดบัญชี ต้นทุนจริงของแต่ละรอบคือค่าธรรมเนียมเครือข่ายของแต่ละธุรกรรม

บัญชีโทเคนว่างที่ค้างจากแอปอื่น เก็บกวาดได้ด้วยเครื่องมือปิดบัญชีโทเคน Solana หน้านี้แสดงบัญชีโทเคนทั้งหมดของกระเป๋าเงินที่เชื่อมต่อ รวมบัญชี wSOL ด้วย และเลือกเฉพาะบัญชีว่างเป็นค่าเริ่มต้น เงินมัดจำของบัญชีที่ปิดจะกลับเข้ากระเป๋าเงิน และค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มแสดงบนหน้าก่อนคุณเซ็น ถ้าบัญชีที่ปิดคือบัญชี wSOL ยอดที่ wrap ไว้ก็กลับมาเป็น SOL ด้วย กรณีนี้การปิดบัญชีก็คือการ unwrap วิธีเก็บกวาดบัญชีเก่าทั้งหมดอยู่ในคู่มือทวงคืน rent จากบัญชีโทเคนที่ว่าง

เจอแบบนี้ ทำอย่างไร

ตารางนี้สรุปหกสถานการณ์ที่มักเจอกับ wSOL และสิ่งที่ควรทำในแต่ละกรณี

สถานการณ์	สิ่งที่ต้องทำ
คู่เทรดหรือพูลแสดง SOL	เป็น wSOL ของ native mint ไม่ต้องทำอะไร
โทเคนชื่อ wSOL แต่ที่อยู่ต่างไป	ไม่ใช่ wSOL อย่ารับไว้เป็น SOL
มี JitoSOL หรือ mSOL ในกระเป๋าเงิน	เป็นโทเคนสเตก ไม่ต้อง unwrap
เหลือ wSOL หลังสวอป	unwrap ด้วยตัวห่อ WSOL
มีบัญชี wSOL ว่างค้างอยู่	ปิดบัญชีแล้วรับเงินมัดจำคืน
จะฝากเข้าเอ็กซ์เชนจ์	ถ้าหน้าฝากเงินไม่ระบุว่ารับ wSOL ให้ unwrap ก่อนแล้วส่ง SOL

คำถามที่พบบ่อยเรื่องที่อยู่ wSOL

ที่อยู่ wSOL คืออะไร

คือ So11111111111111111111111111111111111111112 ซึ่งเป็น native mint ของ Token Program ดูจากกระเป๋าเงินไหนก็เป็นที่อยู่เดียวกัน ฝั่ง Token-2022 มี native mint แยกอีกตัวคือ 9pan9bMn5HatX4EJdBwg9VgCa7Uz5HL8N1m5D3NdXejP ตัวนั้นก็เป็น SOL ที่ถูก wrap แต่เป็นคนละ mint กัน

ทำไมที่อยู่ wSOL ในกระเป๋าเงินถึงไม่ตรงกับ mint

ที่อยู่นั้นคือบัญชี wSOL ของคุณ ไม่ใช่ mint มันคำนวณจากที่อยู่กระเป๋าเงินกับที่อยู่ mint จึงต่างกันไปในแต่ละกระเป๋าเงิน ส่วน mint ยังเป็น native mint ตัวเดิม พอ unwrap บัญชีนี้ก็ปิด และจะเปิดใหม่ตอน wrap ครั้งถัดไป

JitoSOL กับ mSOL คือ wSOL หรือไม่

ไม่ใช่ ทั้งคู่เป็นโทเคน liquid staking ที่มี mint ของตัวเอง มูลค่าเทียบ SOL สูงขึ้นตามรางวัลสเตก จึงไม่ใช่ 1 ต่อ 1 และจะกลับเป็น SOL ได้ผ่านโปรโตคอลของมันหรือการสวอป ไม่ใช่การ unwrap

ส่ง wSOL เข้าเอ็กซ์เชนจ์ตรง ๆ ได้ไหม

ถ้าฝาก SOL ให้ส่ง SOL ตัวจริง หน้าฝากเงินบอกไว้ว่าเอ็กซ์เชนจ์รับอะไรและผ่านเครือข่ายไหน ถ้าในรายการไม่มี wSOL ก็ควร unwrap ก่อน และการ unwrap ก็จบได้ในธุรกรรมเดียว

ทำไม mint ของ wSOL แสดงอุปทานเป็น 0

เพราะ wSOL ไม่ได้ถูกมินต์ออกมา SOL อยู่ในบัญชี wSOL ของแต่ละคน และ Token Program ตั้งช่องอุปทานของ native mint ไว้ที่ 0 เสมอ ไม่ว่าจะมี SOL ถูก wrap อยู่เท่าไร ตัวเลขอุปทานจึงใช้แยก wSOL ตัวจริงไม่ได้ สิ่งที่ใช้แยกคือที่อยู่

เห็น wSOL ในกระเป๋าเงินเมื่อไร ให้ดูที่อยู่ก่อนดูชื่อ เก็บ SOL ตัวจริงไว้จ่ายค่าธรรมเนียมเสมอ และ unwrap ก่อนส่ง SOL เข้าเอ็กซ์เชนจ์