LP Ücretleri Nereye Gider? Havuz ve Pozisyon Farkı

LP ücretleri nereye gider sorusunun cevabı havuzun tipine bağlı. Sabit çarpımlı havuzlarda (Raydium AMM v4 ve CPMM, PumpSwap) ücret rezervlere eklenir ve likiditeyi çektiğinizde size geri döner. Yoğunlaştırılmış ya da pozisyon bazlı havuzlarda (Raydium CLMM, Orca Whirlpools, Meteora DLMM ve DAMM v2) ücret pozisyonunuza yazılır ve siz toplayana kadar orada bekler.

"LP ücretleri nereye gider" diye arayanların önünde genelde iki ekrandan biri açıktır. Birinde Raydium standart havuzu durur ve toplanacak tek kuruş görünmez. Ötekinde bir CLMM pozisyonu, iki ayrı token'da yavaş yavaş büyüyen bir bakiye gösterir. İkisi de olması gerektiği gibi çalışıyor.

LP ücretleri nereye gider: sabit çarpımlı havuz

Sabit çarpımlı havuzun iki token kasası vardır ve her swap'ın fiyatı bu kasaların bakiyesinden hesaplanır. Alım satım yapan kişi bir ücret öder, bu ücretin likidite sağlayıcılara düşen kısmı da kasada kalır. Cüzdanınız adına ayrı bir kayıt tutulmaz. Rezerv büyür, LP token arzı aynı kalır; yani elinizdeki her LP token biraz daha büyük bir havuzdan pay demektir.

Toplanacak ayrı bir bakiye bu yüzden yoktur. Raydium'un CPMM ücret belgesi bunu açıkça yazar: LP ücreti bir sayaçta birikmez, bu hakkı LP token'larınızı çekim sırasında yakarak kullanırsınız. AMM v4 de aynı mantıkla çalışır. PumpSwap ücreti yalnızca alım ve satımda keser, likidite eklerken ve çekerken ücret almaz; LP payı yine havuz kasasında kalır.

Ücreti almak için likiditenin tamamını ya da bir kısmını çekersiniz. Bunu platformun kendi arayüzünden ya da Likidite Ekle / Çıkar aracından yapabilirsiniz. Elinize geçen, o anki rezervlerden düşen paydır: ücretler içindedir, iki token arasındaki oranı ise güncel fiyat belirler. Platformu yeni tanıyorsanız PumpSwap nedir ve nasıl çalışır yazısıyla başlayın. LP token'ın nereden çıktığını görmek isterseniz Raydium V4'te likidite havuzu açma rehberi adımları sırayla gösterir.

LP ücretleri nereye gider: yoğunlaştırılmış pozisyon

Burada tablo tersine döner. Bir swap likiditenizi kullandığında ücretten payınız pozisyonunuzdaki sayaçlara yazılır ve likiditeyle karışmaz. Raydium CLMM ve Orca Whirlpools pozisyonları, her token için ayrı bir bekleyen ücret alanı taşıyan NFT'lerdir. Meteora DLMM pozisyonu, bin aralığı boyunca iki token'ın bekleyen ücretini izleyen bir hesaptır. DAMM v2'de ise her pozisyonun NFT'si kendi bekleyen ücretini taşır.

Bu ücretler, pozisyonun sahibi toplayana kadar yerinden kıpırdamaz. Meteora'nın DLMM pozisyonları üzerine belgesi lafı dolandırmaz: ücret likiditeye kendiliğinden eklenmez. Raydium CLMM'de toplama, sıfır likiditelik bir azaltma işlemiyle yapılır. Orca aynı adıma "harvest" der.

Ücretin iki token'da gelmesi normaldir. Orca'da, varsayılan ayarlarıyla Raydium CLMM ve Meteora DLMM'de her swap ücretini havuza soktuğu token'dan öder; alım da satım da olduğu için iki tarafta da birikir. Bazı havuzlar kurulurken ücreti tek token'da toplayacak şekilde ayarlanır; Raydium CLMM, DLMM ve DAMM v2'de böyle bir mod var. DAMM v2'nin iki farkı daha var. Fiyat aralığı pozisyon başına değil, havuzun tamamı için belirlenir. Bileşik (compounding) modunda da LP ücretinin ayarlanabilir bir kısmı rezerve geri eklenir.

Platform	Likidite nasıl tutulur	LP ücreti nerede durur	Nasıl alınır
Raydium AMM v4, CPMM	LP token	Havuz rezervinde	Likidite çekilerek
PumpSwap	LP token	Havuz rezervinde	Likidite çekilerek
Raydium CLMM	Pozisyon NFT'si, kendi aralığı	Pozisyonda	Toplama (collect)
Orca Whirlpools	Pozisyon NFT'si, kendi aralığı	Pozisyonda	Harvest ya da kapatma
Meteora DLMM	Pozisyon hesabı, bin aralığı	Pozisyonda	Claim
Meteora DAMM v2	Pozisyon NFT'si, havuz geneli aralık	Pozisyonda (bileşik modda bir kısmı rezervde)	Claim

Swap ücretinin bir kısmı LP'ye hiç ulaşmaz

LP ücretleri nereye gider sorusunun bir cevabı da şu: bir kısmı LP'lere hiç gelmez. Her platform ücretin bir payını başka bir yere yönlendirir ve alıcısını kendi resmi belgelerinde yazar:

• Raydium AMM v4 bir protokol payı alır. CPMM ve CLMM işlem ücretini LP'ler, protokol ve bir fon arasında böler; CPMM havuzu bunun dışında ayrı bir yaratıcı (creator) ücreti de alabilir.
• Orca, her Whirlpool ücretinin bir kısmını Protocol Treasury'ye ve bir Climate Fund'a gönderir.
• Meteora DLMM bir protokol payı alır. DAMM v2'nin protokol ücretinden de, varsa, referans (referral) sahibine pay ayrılır.
• PumpSwap LP ücretini, protokol ücretini ve coin yaratıcısı ücretini ayrı kalemler olarak keser. Pump.fun coin'lerinin havuzlarında bu oranlar piyasa değerine göre kademelidir.

Oran yazmıyoruz, bilerek. Oranlar havuza ya da ayar hesabına göre değişir ve bir kısmını protokol güncelleyebilir. Güvenilir rakam, kendi havuzunuzdan okuduğunuz rakamdır.

Aralık dışındaki pozisyon yeni ücret kazanmaz

Yoğunlaştırılmış bir pozisyon, yalnızca havuz fiyatı kendi aralığındayken kazanır. Raydium CLMM, Orca Whirlpools ve Meteora DLMM aynı kuralı yazar: fiyat aralığın dışına çıkınca pozisyon, fiyat geri dönene ya da siz aralığı taşıyana kadar ücret kazanmayı bırakır. O ana kadar kazanılan ücret pozisyonda durur ve istediğiniz zaman toplanabilir.

Yoğunlaştırmanın bedeli budur. Dar bir aralık, fiyat içindeyken sermaye başına daha çok kazandırır, fiyat dışarı çıktığında hiç kazandırmaz. DAMM v2 burada ayrışır: aralık havuza aittir ve fiyatı sınırın ötesine itecek bir swap ya başarısız olur ya da yalnızca sınıra kadar gerçekleşir.

Ücret, sonucun sadece bir yarısı

Ücret bakiyesi, işlemlerin size ne ödediğini gösterir. Likidite sağlamanın iki token'ı elde tutmaktan iyi olup olmadığını göstermez, çünkü fiyat hareketi geri alacağınız karışımı değiştirir. Bu farkın adı geçici kayıptır ve likidite havuzu ve geçici kayıp rehberi konuyu rakamlarla anlatır.

LP yakılır ya da kilitlenirse ücrete ne olur

LP token yakmak, havuzdaki o payın tek sahiplik belgesini yok eder. Arkasındaki rezerv ve sonradan kazanacağı ücret kalıcı olarak havuzda kalır. PumpSwap'ın program belgesi bir ayrıntı ekler: havuz, kullanıcıların doğrudan yaktığı LP token'larını kendi arz rakamında saymaya devam eder. Yakılan pay kalan LP'lere de geçmez.

Kilitte ücrete erişim sürebilir. Raydium'un Burn & Earn özelliği bir CPMM LP pozisyonunu ya da CLMM pozisyonunu kalıcı olarak programa ait bir emanet hesabına taşır ve bir Fee Key NFT basar; bu NFT kimdeyse kilitli pozisyonun ücretini o toplar. AMM v4 desteklenmez. Raydium yalnızca tam aralıklı CLMM pozisyonlarını kilitlemeyi önerir, çünkü kilitli pozisyon bir daha taşınamaz ve fiyat aralığının dışındayken hiçbir şey kazanmaz. Meteora DAMM v2 hem vadeli (vesting) hem kalıcı kilidi destekler; kilitli likidite, sahibinin toplayabileceği ücreti kazanmayı sürdürür.

Fee Key pozisyonlarının ücreti Raydium'un kendi arayüzünden toplanır; LP Komisyon Toplama bu pozisyonları henüz listelemiyor. Lansman tarafındaki karar için LP token burn, lock ve hold karşılaştırması seçenekleri yan yana koyar.

Toz pozisyon: toplamak ücretten pahalıya geldiğinde

Toplama bir işlemdir ve maliyeti tutarla birlikte küçülmez. Her imza için ağ ücreti, eklediğiniz öncelik ücreti ve cüzdanınızda havuzun token'larından biri için henüz hesap yoksa iade edilebilir bir kira depozitosu ödersiniz. Çok sayıda bin'e yayılmış bir DLMM pozisyonu birden fazla işlem gerektirebilir.

Ücreti bu maliyetin altında kalan pozisyon tozdur. Dokunmayın. Bekleyen ücretin süresi dolmaz; pozisyondan çıktığınız gün onu almak için doğal bir fırsattır.

Küçük toplamaları zaten yapacağınız bir işe ekleyin. Orca'da pozisyonu kapatmak biriken ücreti aynı işlemde toplar, Raydium CLMM pozisyonundan likidite çekmek de ücreti beraberinde süpürür.

LP Komisyon Toplama ve Toplama Merkezi ile toplamak

LP Komisyon Toplama cüzdanınızın Raydium CLMM, Meteora DLMM ve DAMM v2 ile Orca Whirlpools üzerindeki pozisyonlarını okur. Bekleyen tutarı iki token'da, fiyatın her aralığa göre nerede durduğunu da yanında gösterir ve seçtiğiniz pozisyonlar için toplama işlemlerini kurar. Her işlemi cüzdanınız imzalar. Toz pozisyonlar işaretlenir ama seçilmez. Sabit çarpımlı havuzlar için işlem kurulmaz, çünkü ayrıca alınacak bir şey yoktur.

Hizmet ücreti toplanan değerin bir payıdır, aynı işlemin içinde SOL olarak alınır ve küçük bir alt sınırın altındaki toplamalarda uygulanmaz. Cüzdanlarınızın alacağı yalnızca LP ücreti değilse Toplama Merkezi LP ücretini, yaratıcı ücretlerini ve Token-2022 transfer vergisini tek taramada bulur. Yeni bir havuz açmak isterseniz LP Oluştur aracı Raydium, Meteora ve Orca'yı kapsar.

Bu yazı protokollerin işlem ücretini nasıl dağıttığını anlatır; yatırım, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Ücret oranları ve havuz ayarları değişir. Likidite yatırmadan önce havuzun kendisini kontrol edin ve kaybetmeyi göze alamayacağınız parayı yatırmayın.

Sık sorulan sorular

Raydium CPMM ya da PumpSwap havuzunda toplanacak bir şey var mı?

Ayrı bir bakiye yoktur. Her ücretin LP payı rezervde kalır ve likiditeyi çektiğinizde elinize geçen tutarın içinde gelir. LP, Raydium'un Burn & Earn kilidinde değilse bu ücreti cüzdana almanın tek yolu likiditenin bir kısmını çekmektir.

LP token yakılınca LP ücretleri nereye gider?

Havuzda kalır. Yakılan token bir daha geri alınamaz; arkasındaki rezerv, ücretler dahil, havuz var oldukça orada durur. PumpSwap'ta havuzun kendi arz rakamı doğrudan yakılan token'ları saymayı sürdürür, o pay diğer LP'lere geçmez.

Pozisyon aralık dışına çıkınca kazandığım ücreti kaybeder miyim?

Hayır. Kazanılmış ücret pozisyonda durur ve her zaman toplanabilir. Aralık dışına çıkmak, fiyat geri dönene ya da siz aralığı yeniden kurana kadar yalnızca yeni ücreti durdurur.

Ücretim neden iki farklı token'da geliyor?

Orca, Raydium CLMM ve Meteora DLMM varsayılan olarak her swap'ın ücretini, işlemi yapanın havuza soktuğu token'dan alır. İşlemler iki yönde de aktığı için ücret iki tarafta birikir. Tek token moduna ayarlanmış havuzlar ise her şeyi tek token'da öder.

Toplanmayan ücret kendiliğinden büyür mü?

Sabit çarpımlı havuzda dolaylı olarak büyür, çünkü ücret LP token'larınızın temsil ettiği rezervin içindedir. CLMM, Whirlpool ve DLMM pozisyonlarında ayrı bir bakiye olarak bekler ve siz yeniden kullanana kadar bir şey kazandırmaz. DAMM v2'nin bileşik modundaki havuzlar ayarlanabilir bir payı kendiliğinden geri yatırır.